Opgesloten, mishandeld, gemarteld, gedood, gewurgd. Vergast. De rabbi prevelt deze woorden in een golvend mantra door zijn woeste baard. Bewust kijkt hij niet naar zijn gehoor van overwegend ouderen en een enkele schoolklas, die als grijze massa op hun beurt de rabbi niet wil aankijken.

Voort gaat hij. Nu in het Jiddisch maar met hetzelfde ritme. Slechts één keer verslikt hij zich in zijn eigen tekst: “He-, helaas.” De lucht is strakblauw, de bomen nog kaal. Er fluit een vogel. Een vrouw huilt geruisloos. De rails van kamp Westerbork krullen verwrongen richting hemel. Zeker honderduizend doden vielen er, weet de rabbi: “Honderdduizend keer één.”

Alleen de jas van de 87-jarige Selma Engel-Wijnberg valt op te midden van het door de NOS uitgezonden verdriet. Zij overleefde als enige Nederlandse vrouw concentratiekamp Sobibor, en lijkt met haar lichtgroene jas een voorbode te zijn van de aanstaande lente. Het is de jas van Selma die eraan herinnert dat al dat naars al 65 jaar voorbij is. En het is haar jas die het vetrouwen geeft dat het nooit meer terug komt.

Haar jas geeft hoop, daar waar zij het zelf niet kon opbrengen om te spreken.

Hopelijk blijft Selma nog lang onder ons. Herdenkingen zonder lichtgroene jassen lijken me vreselijk.

Geschreven in opdracht van Spits